Dlaczego literatura ma sens? Myślenie narracyjne w naszym życiu
Table of Contents

Prowadzący

Stanisław Krawczyk

Opis

Ludzkie myślenie nie jest jednolite. Według Jerome'a Brunera, jednego z najsłynniejszych psychologów, istnieją dwa główne sposoby porządkowania informacji przez umysł człowieka. Jednym z nich jest tzw. myślenie paradygmatyczne – abstrakcyjne, logiczne, naukowe. To nim właśnie się posługujemy, rozwiązując zadania matematyczne, programując, przeprowadzając badania nad ciałami stałymi; w naukach przyrodniczych i ścisłych jest ono niezbędne.

Drugi typ – to myślenie narracyjne, skupione na ludzkich wartościach i intencjach oraz ich stałości i zmianie z biegiem czasu. Jego efekty są wyraźnie widoczne w literaturze (stąd nazwa), ale podobnie myślimy także o innych ludziach oraz o sobie samych. Tak czy inaczej, wiele wskazuje, że to właśnie tworzone przez nas opowieści pozwalają nadawać życiu sens.

Każdy z tych dwu sposobów myślenia odnosi się z reguły do innych zjawisk. Kiedy na przykład zapytamy mężczyznę o jego małżeństwo, może on odpowiedzieć narracyjnie: "Od początku bardzo się kochaliśmy, potem zdarzały się nam kryzysy, ale przeszliśmy przez nie pomyślnie i dalej tworzymy szczęśliwy związek". Niewątpliwie jednak zaskoczyłby nas fizyk, który w analogiczny sposób opisywałby przemiany zachodzące w świecie cząstek elementarnych.

Powyższy podział nie jest jedynie kwestią teorii; wspiera go również wiedza doświadczalna. W ostatnim ćwierćwieczu przeprowadzono wiele badań empirycznych nad myśleniem narracyjnym (np. w odniesieniu do procesów pamięciowych), nierzadko wykorzystując metody ilościowe czy statystyczne. Do niektórych wyników tych badań będę się odwoływał w wystąpieniu.

Głównym celem wykładu jest zachęcenie do refleksji nad tym, jak działa ludzki umysł i jakie konsekwencje w naszym życiu może mieć wiedza na ten temat. Zapewne będzie też okazja do rozmowy o popularnym podziale na umysły ścisłe i humanistyczne… i o tym, czy przypadkiem nie ma w nim trochę prawdy.

Serdecznie zapraszam wszystkich zainteresowanych!

W wystąpieniu korzystam z dorobku tzw. psychologii narracyjnej, w której Jerome Bruner jest jedną z kluczowych postaci. Więcej na temat tego podejścia w psychologii można przeczytać np. tutaj. Natomiast klikając poniżej w zakładkę "Pliki", dostaniecie się do prezentacji w formacie ppt, którą wykorzystałem podczas warsztatów.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License